Jak siÄ™ okazuje Europa tonie w dÅ‚ugach. Nie caÅ‚a i nie wszÄ™dzie w równym stopniu, ale wystarczajÄ…co by cieÅ„ finansowej zagÅ‚ady padÅ‚ na caÅ‚y kontynent. Remedium natychmiastowym sÄ… ciÄ™cia deficytów poprzez z jednej strony obniżanie wydatków i podnoszenie podatków z drugiej strony. Różne to przynosi na razie efekty - w Grecji, dla przykÅ‚adu, pogÅ‚Ä™bienie recesji, ale niewÄ…tpliwie kierunek i intencje sÄ… sÅ‚uszne. Lekarstwem w trochÄ™ dÅ‚uższy terminie jest wpisanie do systemów prawnych paÅ„stw europejskich bariery dÅ‚ugu w stosunku do PKB powyżej której nie można siÄ™ zadÅ‚użać. Choć nasza konstytucja ma wiele mankamentów, akurat w tym punkcie, uzupeÅ‚niona o wÅ‚aÅ›ciwÄ… ustawÄ™, jest wrÄ™cz wzorowa. Jednak, skoro wÅ‚aÅ›ciwym jest obniżenie zadÅ‚użenia z, powiedzmy, 120 % (jak WÅ‚ochy) do powiedzmy 50% (jak Polska) to czemu nie zlikwidować go caÅ‚kowicie? Dlaczego paÅ„stwa majÄ… w ogóle siÄ™ zadÅ‚użać. ZadÅ‚użanie siÄ™ paÅ„stwa, to przecież nic innego, jak zadÅ‚użanie siÄ™ wszystkich obywateli. Nie spÅ‚acamy dÅ‚ugu wprost z naszych portfeli, ale poprzez gorsze warunki pozyskania kapitaÅ‚u w gospodarce. PaÅ„stwo wypiera firmy i obywateli z rynku dÅ‚ugu. Banki chÄ™tniej pożyczajÄ… paÅ„stwu a obywatele i przedsiÄ™biorstwa muszÄ… pÅ‚acić wyższe ceny. Cena ta znajduje swoje odbicie, oczywiÅ›cie, w oprocentowaniu kredytów. Co gorsza, im wiÄ™cej paÅ„stwo pożycza, tym gorszÄ… ma wiarygodność i tym gorszÄ… wiarygodność majÄ… przedsiÄ™biorstwa dziaÅ‚ajÄ…ce w tym paÅ„stwie. W skrócie: paÅ„stwo zadÅ‚użajÄ…c siÄ™, pogarsza dostÄ™p do kapitaÅ‚u przedsiÄ™biorstwom i obywatelom o których rozwój i bezpieczeÅ„stwo (również finansowe) powinno dbać.
Skoro już wiemy, że dÅ‚ug paÅ„stwa nie jest dobry, należy zapytać, czy to zÅ‚o konieczne. PaÅ„stwo nie może splajtować (w teorii, w praktyce restrukturyzuje dÅ‚ug, zawiesza jego wypÅ‚acanie, itd) zatem gdy pojawia siÄ™ deficyt od razu pożycza kasÄ™ drukujÄ…c obligacje. By siÄ™ nie zadÅ‚użać paÅ„stwa nie powinny zatem mieć deficytów. Czyli utrzymywać staÅ‚Ä… nadwyżkÄ™ wpÅ‚ywów nad wydatkami. Proste. W teorii. W praktyce politycy zawsze wybierajÄ… możliwość wydania pieniÄ™dzy jak najszybciej, dla obecnych wyborców, niż utrzymywania nadwyżek dla przyszÅ‚ych pokoleÅ„. Zatem dojÅ›cie do poziomu 0,0 pln zadÅ‚użenia wymagaÅ‚oby wieloletnich nadwyżek i ascetycznych polityków.
Dodatkowo, warto wspomnieć o zależnoÅ›ci pomiÄ™dzy deficytem budżetowym a deficytem na rachunku obrotów bieżących. Jeden napÄ™dza drugi, zatem zmniejszenie deficytu budżetowego doprowadzi również do zmniejszenia deficytu na rachunku obrotów bieżących.
Czy wszystkie paÅ„stwa w Europie (na Å›wiecie) mogÄ… obejść siÄ™ bez deficytów? Generalnie tak. Potrzebne w gospodarce pieniÄ…dze pożyczać bÄ™dÄ… wtedy przedsiÄ™biorstwa i obywatele. Każdy na wÅ‚asne ryzyko i odpowiedzialność.
